مجله اینترنتی فصل نو

شنبه، ۱۱ شهریور ۱۳۸۵ ساعت ۰:۰۹ صبح

جهان نگری جهانگردی /  ایمان علمدار
موضوع :سر مقاله
در اساطیر، قصص دینی، داستانها و ... اغلب از سفر یاد می شود. سفرهایی که پند آموز بوده و یا اثری در زندگی بشر داشته است. اما در واقع سفر برای هر هدفی که باشد، ارتباط بین جوامع و اختلاط نژاد بشری بوده است . اما مهمترین دستاورد سفر، شناخت خود از طریق تلاشی است که در راه شناخت دیگران انجام می دهیم . این سفرها در پاره ای موارد بصورت مکتوب درآمده و باعث شده تا دیگران بتوانند مطالعه ای مدون درباره شرایط زندگی در نقاط دوردست و یا اوضاع و احوال اقوام داشته باشند. در این زمینه یادداشتهایی به جای مانده است که حاصل مسافرتهای زیاد جهانگردان می باشد. این بطوطه، جهانگرد مسلمان در مسافرت خود به ایران شهر اصفهان را چنین توصیف می کند:«اصفهان که از شهرهای عراق عجم است، شهری بزرگ و زیباست ... میوه در نامیده می شود و آن را خشکانیده و ذخیره می کنند، هسته این زردآلو شیرین است. جوانان مجرد این شهر جمعیت هایی دارند و بین هر یک از گروههای آنان با گروه دیگر رقابت و هم چشمی برقرار است. میهمانی ها میدهند و هر چه می توانند دراین مجلس خرج می کنند و محفلی عظیم با انواع غذاهای گوناگون فراهم می آورند. » به خوبی پیداست که این بطوطه به عنوان جهانگرد ریز بین و چیره دست در زمان حیات خود در دیدارهایش کلیه جهات و زندگانی مردم، اعم از آداب، سنن، طرز معیشت ، ارتباطات اجتماعی و شیوه کشور داری را با قلمی شیوا به تصویر کشیده است.
با توضیحات بیان شده کاملاً روشن است که یکی از اثرات مستقیم ورود جهاگرد به کشوری آگاهی یافتن از شیوه زندگی و بخش های عمده ای از شئون هر ملت و قومی است، بدین سبب اگر خواسته باشیم که از زاویه ای دیگر به مقوله آثار و نتایج ورود جهانگرد به کشور نگاه کنیم، می توانیم به اثرات تبعی آشنایی و استطلاع از کیفیت زندگی و سبک های مختلف آن در یک کشور ، توسط جهانگردان خارجی اشاره نماییم . چراکه با ورود این افراد به یک کشور بیگانه، آنان بطور مستقیم در جریان، شرایط فرهنگی، اجتماعی؛ اقتصادی، مذهبی و سیاسی مردم آن کشور قرار می گیرند. خود ناگفته پیداست که این امر تا چه اندازه می تواند در تنویر افکار عمومی ملل مختلف جهان موثر واقع شود. و باز هم از همین جاست که فلسفه عدم تمایل برخی از حکومتها و نظام های سیاسی مبنی بر عدم ورود جهانگرد به کشورهایشان مشخص می گردد. نظیر آنچه در کشورهای بلوک شرق در دوران جنگ سرد و به سبب شرایط خاص آن دوران وجود داشت. از سوی دیگر کشورهای متعدد دیگری نیز وجود دارند که از همین طریق علاوه بر آنکه از منافع سرشار اقتصادی ومالی ورود جهانگرد به کشورشان منتفع می شوند، به همان نسبت از ارائه تصویری مناسب و زیبا از کشورشان که توسط جهانگردان ارائه می شود، بهره می برند.
بدین سبب نظام های سیاسی و دولتهایی که به دلایل گوناگون از این صنعت عظیم، بدون دود، اشتغالزا و... غفلت کرده اند به عینه از منافع سرشار آن محروم مانده اند. در هر حال هدف از ارائه این مقاله بیان منافع و مزایای صنعت جهانگردی و یا بیان جاذبه های جهانگردی کشور نیست، چراکه در مقالات گذشته ، نشریات مختلف و سخرانیهای متعدد همه صاحبنظران این حوزه ، تمامی موارد فوق به تفصیل بیان شده است، بنابراین در این مقال از کلیشه گویی رایج خودداری گردیده و تلاش است تا حدودی به واقعیتهای نه چندان دلچسب یرداخته شود.
کشور ما ایران با داشتن جاذبه های متعدد جهانگردی و داشتن مقام ششم در میان سایر کشورها ، دارای قابلیتهای متعدد و متنوع در این عرصه است اما متاسفانه با وجود تمامی نکات مذکور به لحاظ جذب درآمد حاصل از ورود جهانگرد به کشور حدوداً در رتبه های آخر و شاید به نوعی هم ردیف عقب مانده ترین کشورهای دنیا قرار دارد. ضعف مدیریت، سیاستهای غلط ، جهت گیریهای سلیقه ای و عموماً نامناسب باعث از بین رفتن موقعیتهای گوناگون گردیده است ، به عبارت دیگر مسئولین و متولیان بخش گردشگری کشور ما در طی سالیان گذشته به جای فرصت سازی عموماً فرست سوزی کرده اند.( میزان در آمد جهانگردی ایران 01/0% از کل درآمدهای جهانگردی دنیاست)
(ناگفته نماند که این امر تنها به این فاکتور محدود نمی شود بلکه به عوامل متعددی بستگی دارد که ذکر همه آنها در این مقال نمی گنجد.)
در هر حال امروز کشور ما در عرصه خارجی با موانع مختلفی روبروست که هر کدام از آنها در جای خود می تواند برای کشور مشکلات فراوانی را ایجاد نماید، نکته ای که شاید می توانستیم با گسترش صنعت جهانگردی در کشور و ورود گردشگران مختلف به آن ، اذهان جهانیان را از خواب غفلت و ناآگاهی مفرط نسبت به میهن عزیزمان بیدار ساخته و دست کم امکان همراهی آنان را با سیاستهای ستیزه جویانه دولتهایشان می گرفتیم. ما امروز شاهد نمودی دیگر از از بی برنامگی ها و غفلتهایمان در این عرصه هستیم ، که حتی به دنیای سیاست نیز تسری پیدا نموده است .
امروز هر ایرانی از اینکه می بیند یا می شنود که مردمان سایر ملل به سبب جهالت و سوء استفاده نظام های سیاسی حاکم بر آنها دچار قضاوتهای مغرضانه ای نسبت به ایران و ایرانی شده اند، اندوهگین می گردد و شاید ناخودآگاه به این فکر بایندیشد که تا دیروز صحبت از محروم ماندن کشور از درآمد اقتصادی جهانگردی بود ولی امروز باید نگران ذهنیت منفی مفرط و نادرست ملتهایی باشیم که زمانی می توانستند به عنوان گردشگر ورودی به کشورمان (و در جریان ارتباط مستقیم با مردم و دولت )خود را از بند این جهالت برهانند.
در هر حال امید است که با عنایت و درایت ویژه مسئولین امر بتوانیم به موقعیت و جایگاه ویژه و درخور ایران در این صنعت دست یابیم.