چاپ اين صفحه
مجله اینترنتی فصل نو
شنبه، ۲۰ اسفند ۱۳۸۴ ساعت ۰:۰۰ صبح

نقش چهارشنبه سوری و کارکردهای آن با شیوه های نوین در انسجام اجتماعی -دکتر اصغر مهاجری /  مریم صنیعی ، فاطمه چراغعلی
موضوع :قشر بندی و قومیت اجتماعی

آقای دکتر اصغر مهاجری در ابتدا خوشحالی خود را ابراز داشتند که دانشگاه آزاد توانسته است بارقه های امید خود را در حوزه علوم انسانی که بسیار فقیر است به رخ جامعه ایرانی بکشاند و بر دل های ما منقوش کند که می توان بر پایه معرفت جامعه شناختی که در دانشگاه آزاد ایجاد می شود مسئله ها را کاوید، شناخت و قبل از اینکه آن مسائل امنیتی و سیاسی شوند برای آن ها تدبیر جامعه شناختی اندیشید.
سپس ایشان باطرح این سوال که آیا چهارشنبه سوری به عنوان یک سرمایه اجتماعی دچار دژ کارکرد شده است؟ بیانات خود را پیگیری کردند.
در مبحث چهارشنبه سوری مسئله این است که از یک سرمایه طلایی استفاده بهینه نمی شود.انباشتگی فرهنگی به جای اینکه در راستای بازگشودن گره های جامعه استفاده شود؛ خود عاملی برای تولید دردسر شده است. به جای اینکه از این سرمایه اجتماعی به عنوان پشتیبانی سرمایه انسانی ، اقتصادی و سرمایه های دیگر استفاده شود این سرمایه نه تنها سرمایه نیست بلکه تهدید کننده هم شده. آیا رویکرد ما به مسئله متفاوت شده است؟آیا ساختارها عوض شده و نوروز و مسائل جانبی آن مثل چهارشنبه سوری در آن ساختار دیگر کارکرد مناسب ندارند؟ چهارشنبه سوری به عنوان یک نماد عالی از نقش بندی هنرمندانه معرفت، هنر و تجربه انسانی که بر تارک ایران بلند می درخشد امروزه در جایگاه خوب خود قرار ندارد. کسانی امروز به چهارشنبه سوری می پردازند که در قلمرو صلاحیت پرداختن آن ها نیست. به دلیل تبیین نادرست و تلفیق نامناسب از ایدئولوژی ملی و ایدئولوژی مذهبی چهارشنبه سوری به جای یک فرصت تبدیل به یک چالش و تهدید شده است. این مسئله از سه بعد قابل کالبد شکافی است. به طور حتم اگر این سه مسئله در کشور حل شود مشکل ما حل خواهد شد؛ 1- در نگرش های ما نسبت به پدیده چهارشنبه سوری تغییر ایجاد شده است. 2- یک عدم تعادلی بین ورودی و خروجی شادی در کشور ایجاد شده و ضمن اینکه بسترهای تاریخی دارد اخیرا دچار چلش های جدی شده است و لذا باریکه ای از رویکرد و بینش چه در سطح میانی و چه در سطح خانواده ها نسبت به نوروز و مراسم جانبی آن ایجاد شده است که این باریکه باید ترمیم شود.
 درجامعه ایرانی باید نگاه آسیب شناختی در چهارشنبه سوری جای خود را به نگاه جامعه شناختی دهد. نگاه جامعه شناختی مثبت و رو به آینده است و دیدن کارکردهای مناسب است چه به صورت آشکار و چه به صورت پنهان که پاسداشت انباشتگی فرهنگی است. 3- چهارشنبه سوری در کشور ما از یک نامدیریتی فرهنگی رنج می برد . این بی مدیریتی فرهنگی در خانه های ما، سیستم آموزشی ما ، محله ها و توانمندی گروه های همالان ما لانه کرده است و در نتیجه ارزش و باور به این بزرگی در کشور تدبیر فرهنگی نمی شود.
نیروی انتظامی که به عنوان کنترل کننده اجتماعی است و بخش تکمیلی جامعه پذیری و فرهنگ پذیری نوروز و چهارشنبه سوری را باید داشته باشد ؛ پرچمدار شده است. اصولا باید آموزش و پرورش و رسانه های جمعی به خصوص رسانه ملی پرچمدار بخش فرهنگ پذیری و جامعه پذیری چهارشنبه سوری باشد و تدبیر ومدیریت بر چهارشنبه سوری را فراهم کند ولی به دلیل عدم یا ایفای نادرست وظایف، نیروی انتظامی که نقش تکمیلی دارد بیرق دار نقش اجتماعی شده است.
اگر مدیریت فرهنگی در بخش چهارشنبه سوری حاکم بود در امواج چهارشنبه سوری فرصت می آفریدیم و ایجاد توانمندی می کردیم. یک مسئله ابتدا اجتماعی است و بعد سیاسی و امنیتی می شود . اگر در کشور ما مسائل امنیتی وجود دارند به این سبب است که بخش های اجتماعی خوب عمل نکرده اند  و نیروهای قهریه جامعه بر اساس وظیفه خود ورود پیدا کرده اند.
در کشور ما به دلیل خمیر مایه تاریخی و بسترهای جغرافیایی و انباشتگی فرهنگی مقوله تراژدی و غم جایگاه ویژه خود را یافته است.  خرد جمعی ایرانیان در بالانس کردن ورودی غم به جامعه و خروجی غم از جامعه خوب عمل کرده است. ما یاد گرفته ایم مراسم سوگوارانه دسته جمعی داشته باشیم یعنی اگر تراژدی برما وارد شود جامعه آماده است با گروه های دسته جمعی غم را خارج کند و لذا اگر فشار غم وارد شود در پشت در باقی نمی ماند و انفجاری ایجاد نمی کند. اما این اتفاق در مورد شادی وجود ندارد. یک عدم تعادل بین ورودی و خروجی دسته جمعی شادی ملاحظه می شود . چهارشنبه سوری نمونه عدم تمرین خروج شادی است. این رویکرد باید در کشور حل شود. این مشکل لایه های مختلف جامعه است یک تغییر رویکرد در بینش باید ایجاد شود که تمرین دسته جمعی شادی کردن داشته باشم.
چند سالی است که نگاه آسیب شناسانه به چهارشنبه سوری بیشتر شده است و صریحا شورای ترمیم تشکیل می شود که جلوی اتفاقات ناگوار را بگیرند ولی شورای اجتماعی کشور یا استان اصلا فعالیتی ندارد.
می توان بسیاری از مشکلات جامعه را توسط چهارشنبه سوری و نوروز حل کرد به شرطی که درست طراحی و مدیریت شود. مشکل مدیریتی کشور به این سبب است که در جاهایی که باید نگاه جامعه شناختی حاکم باشد از افراد غیر متخصص در جامعه شناسی استفاده می شود. مسئولین رده اول مملکت بسیاری از مشکلات سیاسی و امنیتی را باید با تدبیر جامعه شناختی حل کنند. 
به این مسئله باید توجه شود که کدام آموزش را برای عموم تدارک دیده ایم که چطور در چهارشنبه سوری شادی کنند؟ مسئولین فرهنگی کدام ابزار بی خطر را تولید کرده اند؟ رسانه های جمعی کدام آموزش فرهنگی را داده اند؟ قبل از اینکه بر جوان و نوجوان خرده بگیریم از ناهماهنگی حاکم بر چهارشنبه سوری سوال کنیم.  تدبیر فرهنگی تدبیر ویژه ا ی است . کدام برنامه دسته جمعی در سرلوحه کار دانشگاهیان است که می خواهند در چهارشنبه سوری انجام دهند. آیا در کلان شهر تهران که اخیرا مراکزی برای چهارشنبه سوری اختصاص یافته است آموزش هم در کنار آن جایی دارد؟ رها کردن برنامه چهارشنبه سوری یقینا کارکردهای منفی به دنبال خواهد داشت.    




: پرینت گرفته شده از
http://www.fasleno.com/archives/000768.php