[ شماره چهل ششم ]
روش تحقیق در علوم اجتماعی (قسمت دوم)
دي
babajizeh@yahoo.com
http://www.skd.blogfa.com
[ عباس تیموری آسفیچی ]
آينده به طور مفصل راجع به يكايك انواع روشها بيشتر آشنا خواهيد شد.
در اينجا شما را با مراحل مختلف تحقيق بيشتر آشنا خواهم كرد .كه در اين هفته به دومورد از مراحل تحقيق اشاره مي كنم و در مقالات بعدي به ديگر مراحل تحقيق خواهم پرداخت.
طرح تحقيق:
برنامه طرح تحقيق بايد با نظمي منطقي و معقول تنظيم و تدوين گردد.براي بسياري از محققين نوشتن طرح تحقيق به منزله برآورد هزينه آن و درخواست كمك هزينه از دولت يا سازمانهاي ذيربط است .حال شما خواه در فكر درخواست كمك مالي باشيد و خواه نباشيد بايد طرح تحقيق تان سودمند باشد در اينجا شما را با مراحل انجام و اتمام طرح تحقيق بيشتر آشنا مي كنم.
1-طرح موضوع تحقيق
قبل از هر گونه اقدامي براي انجام يك تحقيق مي‌بايد موضوع مورد مطالعه را از جهات مختلف مورد شناسايي دقيق قرار دهيم. در اين شناسائي نكاتي مورد توجه قرار مي‌گيرد كه عبارتند از:
پيشينه تحقيق:محقق در معرفي موضوع مورد مطالعه از كليه تحقيقات انجام شده قبلي مي‌تواند كمك بگيرد و احاطه خود را نسبت به موضوع بيشتر نمايد. تحقيقات اجتماعي انجام شده پيشين همچنين مي‌تواند علاوه بر شناخت موضوع به مسائل و مشكلاتي كه محققان ديگر ضمن انجام تحقيق با آن روبرو بوده‌اند و پي ببرد و بدين ترتيب از خطاها و دوباره كاريها احتراز نموده و در مقابل از تجربيات پيشينيان بهره گيرد.
تعريف مفاهيم: محقق براي تبيين و تشريح موضوع مورد مطالعه و تعيين متغيرهايي كه مربوط به موضوع مورد تحقيق مي‌گردد بايستي مفاهيم موجود در طرح تحقيق خود را يكايك تعريف نموده تا مفاهيم از يكديگر باز شناخته شوند و پرسشگران و ساير كساني كه محقق را ياري مي‌دهند با آگاهي و تسلط كامل به جزئيات موضوع بكار تحقيق بپردازند . در تعريف مفاهيم اصطلاحات و واژه‌هاي بكار رفته در طرح بايد مشخصاً و دقيقاً تعريف شوند. مثلاً در تحقيقات روستائي مفاهيمي مانند "خوش نشين" ,"زارع صاحب نسق", "جفت گاو" و "آيش" و "واحد بهره برداري و...دقيقا" تعريف شوند و يا در مطالعه مربوط به يك گروه اجتماعي اصطلاحات و مفاهيمي مثل "انسجام گروهي" و "ارتباط متقابل" ,"برون گروه" ,"درون گروه","شبه گروه","پاره گروه" و ....تعريف شوند.
محدوده موضوع: در طرح موضوع مورد مطالعه محدوده موضوع نيز به طور روشن و بوضوع مشخص مي‌شود و اين يكي از مسائلي است كه بسيار حائز اهميت است زيرا انجام تحقيقي كه محدوده و چهارچوب مشخصي نداشته باشد عملاً امكان پذير نيست و چنانچه موضوع را بدون در نظر گرفتن جامعه آماري و حد و مرز معيني مورد مطالعه قرار دهيم نتايج بدست آمده اعتبار علمي نخواهد داشت . مثلاً چنانچه ما عنوان كنيم كه قصد مطالعه دانشجويان دانشگاه تهران را داريم موضوع مورد مطالعه ماگسترده و در حال بسيار مبهم است زيرا معيين نشده است كه مطالعه ماد در ارتباط با چه ويژگي از جامعه دانشجويان است و كداميك از دانشكده‌ها يا رشته ‌ها يا كلاسها يا گروهاي سني را در بر مي‌گيرد و آيا مطالعه ما تنها مربوط به جامعه دانشجويان مرد مي‌شود و يا زنان و يا هر دو را در بر مي‌گيرد؟ و ابهامات يكديگر از اين قبيل...بنابراين مشاهده مي‌شود كه ابهامات و سئوالات بيشماري در مورد چنين موضوع مطرح مي‌شود كه جواب به تمام آنها از جانب محقق قبل از شروع تحقيق ضرورت كامل دارد .مشخص و محدود كردن دقيق جامعه مورد مطالعه و تعيين چارچوب موضوع, گذشته از آنكه نتايج بدست آمده از تحقيق را قابل قبول و معتبر مي‌سازد , محقق و پرسشگران و ساير افرادي را كه در پژوهش شركت دارند , از سردرگمي و ابهام
و ترديدهايي مي‌دهد.
هدف تحقيق: در طرح موضوع مرود مطالعه , محقق بايد بوضوح دقيقاً هدف يا اهداف خود از انتخاب موضوع و انجام تحقيق در مورد آن را
روشن نمايد و نتايجي را كه در ارتباط با فرضيه يا فرضيات تحقيقات در پي آن است بطور كامل بيان كند, بدين ترتيب وي و همكارانش از ابتدا مي‌دانند كه بدنبال چه ميگردند و چرا . اين موضوع نيز يكي از مسائلي است روشن شدن آن براي محققين قبل از اقدام به تحقيق از اهميت بسيار زيادي برخوردار است .بنابراين مي‌توان نتيجه گرفت كه طرح موضوع مورد مطالعه به معناي تعريف موضوع تحقيق و شكافتن ابعاد و ويژگيهاي مختلف آن تلقي مي‌گردد
2-ارائه فرضيه و زمينه سنجي
تعريف بسيار ساده و كوتاهي كه مي‌توان از فرضيه ارائه داد اين است كه بگوئيم فرضيه يك تئوري ثابت نشده است يا به عبارت ديگر نظريه‌اي است كه هنوز به محك آزمايش در نيامد است . اما تعريف دقيق تر هم مي‌توانيم از فرضيه ارائه دهيم بشرح زير :
"حدس و گماني است كه در ذهن محقق در باره رابطه احتمالي علت و معلولي (علي )بين دو يا چند متغير بوجود مي‌آيد. اما هر نوع حدس و گماني را نيز نمي‌توانيم فرضيه بدانيم زيرا ارائه آن مي‌بايد بر اساس شرايطي باشد كه پس از آزمون بتوان آنرا بعنوان فرضيه پذيرفت . بعبارت ديگر آنچه را كه ما بعنوان فرضيه در بوته آزمايش قرار مي‌دهيم بايستي از حداقلي از صلابت و اعتبار برخوردار باشد و نه آنچنان حدسي كه در مراحل آغازين جمع آوري اطلاعات بكلي باطل گرديده و محقق اجباراً سعي در ارائه فرضيه ديگري نمايد . بنابراين براي ارائه فرضيه يافت فرضياتي كه بتوان بر اساس آنها تحقيقي را شروع نمود بايد به نكات زير توجه دقيق مبذول نمود.
ارائه دهنده فرضيه بايد احاطه وسيعي نسبت به موضوع مورد مطالعه داشته باشد و تجاربي در آن زمينه داشته باشد بعنوان مثال ارائه فرضيه درباره پديده‌اي مثال بزهكاري نوجوانان شهري يا تغييرات خانواده مستلزم صاحب نظر بودن و داشتن تجارب كافي در زمينه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات اجتماعي خاصه مطالعات جامع شناسي شهري و خانوادگي است. البته افراد غير متخصص نيز ممكن است در اين زمينه‌ها به طرح فرضياتي بپردازند ولي بدليل عدم احاطه آنها بر موضوع اين امكان وجود دارد كه فرضيات آنان حتي قبل از قرار گرفتن در بوته آزمايش با انجام يك "زمينه سنجي" محدود و باطل گردد.
ارائه فرضيه مي‌بايد با تكيه بر منابع و مآخذي صورت گيرد كه عبارتند از:
1-تجارت شخصي و اطلاعات پراكنده
محقق از مجموع اطلاعات كلي و پراكنده‌اي كه ضمن جامعه مورد مطالعه داشته است ,براي ارائه فرضيه مي‌تواند استفاده كند. علاوه بر تجارت شخصي, محقق گاهي نيز كه ارتباط مستقيمي با موضوع مورد مطالعه نداشت است مي‌تواند از اطلاعات و تجارب شاهداني كه مستقيماً در ارتباط با جامعه مورد نظر بوده‌اند براي بدست آوردن اطلاعات مقدماتي درباره پديده و متغيرهاي آن استفاده نمايد و بعنوان مثال چنانچه موضوع تحقيق ما مطالعه در تضاد يا ستيز نقش ها در بين پرسنل يك سازمان اداري يا بيمارستان باشد بدون گردآوردن اطلاعات مقدماتي از جوي كه حاكم بر آن سازمان يا بيمارستان است , ارائه فرضيه براي ما امكان پذير نيست , بنابراين در اين مرحله كه اطلاعات ما بسيار ضعيف و يا تقريباً هيچ است و چنين كاري نيز بر عهده ما قرار گرفته است. ناچاريم براي شروع كار با انجام مصاحبه و تماس برخوردهاي مستقيم و غير مستقيم با مسئولين و پرسنل آن سازمان يك يا چند رابطه علي احتمالي را در ذهن خود پرورانده و بعنوان فرضيه ارائه دهيم تا ضمن تحقيق به محك آزمايش در آيد.
2-تحقيقات انجام شده قبل
تحقيقات انجام شده قبلي در زمينه مورد مطالعه و يا زمينه‌هاي مشابه در غالب موارد مي‌تواند به ما كمك فراواني نموده و از بسياري جهات درارائه فرضيه و كار تحقق ما را رهنمون باشد بنابراين لازم است كه محقق قبل از ارائه فرضيه به تحقيقات انجام شده در موسسات پژوهشي دولتي و غير دولتي رجوع نموده تا از دوباره كاري احتمالي و يا احياناً از ارائه فرضياتي كه قبلاً به محك آزمايش در آمده و باطل گرديده پرهيز گردد. ضمناً محقق مي‌تواند از تكنيك هاي الگوها و شيوه‌هاي بكار گرفته شده در تحقيقات انجام شده قبلي نيز ياري گيرد.
3-اطلاعات و آگاهيهاي تئوريك
محققي كه به منظور دست يابي به روابط علت و معلولي بين متغيرهاي موجود يك پديده اجتماعي به تحقيق مي‌پردازد, لازم است كه علاوه بر اعمال دقت كامل در كار پرسشگري و عمليات ميداني و بطور كلي در انجام جمع آوري دقيق اطلاعات , بايستي بتواند واقعيت هاي موجود يا نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نموده و با ديدي جامعه شناختي تبيين نموده و نتايج بدست آمده را با زبان جامعه شناسي بيان نمايد .
در حقيقت تفاوت بين مشاهده‌گري كه واقعيت ها را مي‌بيند و از هرگونه تحليلي درباره آنها عاجز است با مشاهده‌گري كه هر واقعيت اجتماعي را با روش بيني و نكته سنجي علمي تبيين وتفسير مي‌كند آنست كه مشاهده گر اول فاقد اطلاعات تئوريك درباره پديده هاي اجتماعي بوده در حاليكه مشاهده‌گر دوم از اطلاعات نظري گسترده‌اي برخودار است و هر واقعيت يا پديده را با بياني عملي تعريف نموده و آنرا با پديده‌هاي ديگر در رابطه علي قرار مي‌دهد .
زمينه سنجي : زمينه سنجي با تحقيق مقدماتي مرحله كوتاهي است كه غالباً در پژوهشهاي ميداني قبل از ارائه فرضيه و تجديد جامعه مورد مطالعه قرار مي‌گيرد. در تحقيق مقدماتي معمولاً از تكنيك مشاهده و گاهي نيز از "فهرست سئوالات" استفاده مي‌شود.
در اين مرحله سعي مي‌شود تا ويژگيهاي كلي و ابعاد جامعه مورد مطالعه شناسائيي گرديده و در صورتيكه قصد نمونه‌گيري داشته باشيم, بتوانيم نمونه‌هاي خود را با توجه به گونه‌گوني جغرافيائي و تنوع اقليمي و ساخت اقتصادي , اجتماعي منطقه انتخاب نمائيم . در تحقيقات ميداني گاه نيز بجاي "زمينه سنجي", اصطلاح "ديد كلي " را بكار مي‌برند كه منظور همان مشاهده كلي و عمومي محقق قبل از ارائه فرضيه و محدود نمودن دقيق جامعه مورد مطالعه است .
3-جمع آوري اطلاعات تحقيق
مرحله بعدي كار تحقيق كه مرحله بسيار با اهميتي نيز محسوب مي‌گردد, زماني است كه پس از انجام مقدمات كار يعني مشخص و معين شدن جامعه مورد مطالعه و تنظيم فرضيه‌ها با توسل به تكنيك هاي خاصي ,اطلاعات و ارقام لازم را از جامعه مورد مطالعه جمع آوري مي‌كنيم .
مهمترين تكنيك هاي جمع آوري اطلاعات عبارتند از
1-پرسشنامه تحقيقاتي 2-مشاهده در تحقيق 3-استفاده از فيش 4-نمونه گيري 5-مونو گرافي


عکس هایی دیدنی از تهران قدیم
اسدالله
asad_Haghighat@yahoo.com
صاوير جالبي لطفا بيشتر تصاوير بفرستيد متشكرم اسد از بوشهر


رسول رضوي
گزارشی از همایش دکترین مهدویت
http://www.binesheno.com/htm/books/books.htm
razavi.zx@gmail.com
با سلام
در خصوص خبر مربوط به دكترين مهدويت

اين راز با كه گويم اين داد سخن كجا برم

خانم دكتر فرح رامين با بی پروایی تمام محتوای کتاب « طلوع ابر انسان » نوشته آقای مسعود رضوی که در سال ۷۸ آن را به پایان رسانیده و در سال ۸۱ از طرف انتشارات نقش جهان به چاپ رسیده به نام خودشان و با عنوان "مقايسه دو دكترين ، ابر انسان در تفكر نيچه و انسان كامل در نزد عرفا "در دومين همايش بين المللي دكترين مهدويت در قاب و ویترین کرده اند. موضوعی که سالها فکر و اندیشه و تحقیق ، کارو زحمت طاقت فرسای تحقیقی آقای رضوی برای آن صرف شده را به این آسانی غصب و تملک فرموده اند.

خانم دكتر فرح رامين صبح از خواب بیدار شده متخصص نیچه شناسی، عرفان نظري ، فلسفه تاریخ و هنر شده . گمان فرموده اند که با ارئه مطلب دیگران و شمارش ماخذ و منابع می توان یک شبه نویسنده شد.

سركار خانم فرح رامين به 78 منبع اشاره كرده اما دريغ ازذكر منبعي كه بيش از همه از آن منبع استفاده كرده است. اساسا نام كتاب " طلوع ابر انسان " بر تمامي ادعاي خانم فرح رامين با درخشندگي تمام خاتمه مي بخشد.

موضوع مقاله و محتواي مقاله چيزي نيست جز خلاصه ناقص اين كتاب البته به غير از قسمتي كه ايشان به انسان كامل در نزد عرفا مي پردازد كه كاملا بي ربط با موضوع ابر انسان نيچه است تنها صفحاتي بر مقاله اضافه شده است.

متاسفانه تنها ايشان نيست كه به سرقت علمي و ادبي از اين نويسنده دست يازيده اند . اما اين راز با كه گويم اين داد سخن كجا برم .آيا سزاوار است تنها كتابي كه در ايران در باره نيچه تاليف شده بدين سان بي مهري شود؟

به غير از كتاب طلوع ابر انسان از آقاي مسعود رضوي كتابهاي ديگري نيز با عنوان "پايان تاريخ – سقوط غرب و آغاز عصر سوم " به چاپ رسيده كه سايت وزين خبر گزاري قرآني ايران نسبت به معرفي آن اقدام فرموده كه بدينوسيله تشكر و قدر داني مشود. كتاب "چنين گفت نيچه " و كتاب " تاريخ ايل قاراپاپاق" از جمله تاليفات اين نويسنده آذربايجاني است.

تاليفات اين خانواده فرهنگي در كتابخانه مجازي "سايت بينش نو " http://www.binesheno.com/htm/books/books.htm در معرض عموم خوانندگان عزيز قرار گرفته است.


برخی از نظرات شماره گذشته
زهرا
zahra1983nj@yahoo.com
با سلام
منابع کنکور کارشناسی ارشد روانشناسی کودکان استثنایی ومشاوره را برایم بفرستید



ولین همایش توسعه جامعه مجازی ایران
آرش نويدان
a.navidan+divs@gmail.com
خواهشمند است اطلاعات تكميلي را براي شركت در اين همايش ارسال فرماييد


بررسي تاثيرشغل برشخصيت افرادبويژه رفتارهاي ظاهري آنها
عباس رنجبر كلهرودي
ranjbar_kalahrodi@yahoo.com
بنام خدا

مقاله جالبي بود ليكن ناقص است بهتر بود مصاديقي نيز ذكر مي گرديد.
بنظر ميرسد كل مقاله درسايت درج نشده است.در صورتي كه چنين است چگونه مي توان به اصل آن دست يافت؟



خیلی دور ، خیلی نزدیک
رضا
www.reza_2301@yahoo.com
از سايت وتوضيحات شما متشكرم لطفا كمي هم از فيلمهاي رمانتيك بگين



معرفی منابع رشته علوم اجتماعی در کارشناسي ارشد
سميه رحيمي
soso1359@yahoo.com
منابع مربوط به حو زه آمريكاي شمالي چيست



مقدمه ای بر شهر ، شهرنشینی و معضلات زندگی شهری
علي
alibashshash2000@yahoo.com
سلام با تشكر از مجله خيلي خوبتون
مطالبي در مورد مديريت شهري و معضلات شهري ميخواستم . اگر ممكنه راهنماييم كنيد .
متشكرم



معرفی منابع رشته علوم اجتماعی در کارشناسي ارشد
ساغر
saghareshgh1@yahoo.com
من لیسانس علوم اجتماعی گرایش پ|وهشگری می خوام امسال برای کارشناسی ارشد امتحان بدم ولی نمی دونم کدوم رشته را انتخاب کنم جامعه شناسی .انسان شناسی و........لطفا راهنماییم کنید که بازار کار کدوم رشته بیشتر چون نیاز مبرمی به کار دارم واقعا ممنون میشم و هر کدوم که بهتر بود منابعش را برام بفرستید حواهش می کنم راهنمایی فرمایید
با تشکر
نوشته شده توسط ساغر 5/7/85




آريو
شعار ديالوگ در جامعه منولوگ
tazarw@gmail.com
در اين مورد كه در ايران بيشتر تكصدايي داشته ايم فكر ميكنم حق داريد. اما همانطور كه ميدانيد فرهنگ و ارتقاي آن يك فرايند ذومراتبي است و هر چيز به تدريج شكل ميگيرد. در مورد گفتگوي تمدنها نيز، اگر آن را به مثابه گفتگو با ديگر فرهنگها (به جز ايران) بگيريم، اين امر ميتواند به بالا رفتن سطح فرهنگ تعامل در جامعه داخلي كمك كند. چون باز شدن مرزهاي فرهنگي امكان الگو گرفتن، تصحيح و بهبود فرهنگ داخلي را فراهم ميكند. در نهايت اعتقاد ندارم كه بايد ابتدا گفتگوي داخلي نهادينه شود تا بعد بتوان با فرهنگ خارجي گفتگو كرد.



نامه ایی از یک بیمار تالاسمی
اسما
arshiya_setareha@yahoo.com
من با اين دوست عزيزم موافقم
در بيمارستان چابهار مشكلات زيادي است نه فقط در بخش تالاسمي بلكه در همه بخش ها اين موارد ديده مي شود
اصلاَ معلوم نيست اين كارمندان را بر چه اساسي استخدام مي كنند چون اصلاَ صلاحيت يك پرستار را ندارند .
حتي بعضي از دكترهاي بخش ها هم اصلاَ رعايت حال بيمار را نمي كنند همه دكترها مطب خصوصي از خودشان دارند وقتي كه بيمارستان هستند به مريض توجهي نمي كنند و به آنها مي گويند در ساعتي مشخصي كه مطبشان باز است به مطب مراجعه كنند و فقط به فكر ژول جمه كردن و خالي كردن جيب اين مردم مظلوم هستند.
فقط و فقط همين
ديگر برايشان اصلاَ مريض مهم نيست








نگاهی به فیلم "تصادف" (crash)
سید امیرسجاد هاشمی
cyrus_2567@yahoo.com
ه نام خدا
سلام. من از تازه طرفداران دنیای سینما هستم. من دوست دارم در آینده فیلم نامه نویس و بازیگری مشهور بشوم. ( آرزو بر جوانان عیب نیست! )
من که نتونستم. امیدوارم که شما بتونین. ازتون می خوام که آدرس ایمیل " مت دیلون " و " ساندرا بولاک " را اگر می شود برایم میل کنید. شما هم مثل دوستامین. چون من ایمیل ویژه دوستام رو گذاشتم. ممنون!!! خدانگهدار...



در آمدی بر سرمایه اجتماعی Social Capital
دهقان
h_dehs@yahoo.com
با سلام حضور دوستان گرام و عرض خسته نباشيد
من در حال تاليف مقاله اي در باب سرمايه اجتماغي هستم خوشحال مي شوم اگر منابع مورر استفاده اين مقاله واحيانا منابع ديگر را به نشاني ايميلم ارسال نماييد
باتشكر



صنعت توريسم یا هنر توریسم
خانم محمدي
mahmataf_year@yahoo.com
كار بسيار ضعيفي بود عليرغم نام زيبايي كه برايش انتخاب كرده بوديد . استفاده از معناي وا}ه امروزه حداقل كاري است كه مي توان با آن يك به اصطلاح مقاله را آغاز كرد. بديهي گويي هم عالمي دارد آقاي كلانتري



محمد میر علی مرتضایی
mortezaei_516@yahoo.com
باسلام وآرزوی موفقیت برای همه شما من دانشجوی جامعه شناسی هستم. میخواستم بدانم آیا درخواست من در محدوده ی فعالیتهای شما هست؟ درخواست: بنده یک برنامه مطالعات تحقیقی در مورد \" تئاتر وسینما بعنوان رسانه ی جمعی و تاثیر هر یک بر جامعه\" دارم. و نیاز به یک سری مقالات، پژوهشهاو یا حتی سایتهاو کتابهای مربوط به این موضوع دارم. اگر هست تقاضای 3 یا4 مقاله و سایت مربوط به این موضوع را از شما دارم. واگر نیست: میخواهم پیشنهاد بدهم با این نوع درخواستها موافقت نمایید. منتظر ایمیل شما هستم. موفق باشید . خداحافظ




یوسف قوجق

yaprak@yaprakpress.com
دوستان محترم گردانندگان نشریه وزین فصل نو؛ با سلام و خسته نباشید. از مطالعه ی مقالات نشریه شما لذت می بریم. برای موفقیت فصلنامه ی \"یاپراق\" هم که نخستین نشریه رسمی ترکمن های ایران است ، دعا نمائید.



حامد مسعودي
hamed_masoudy@yahoo.com
سلام خسته نباشيد اگر امكان داره منابع كنكور كارشناسي ارشد جامعه شناسي رو برام بفرستين ممنون ميشم.





سيد حسن بازيار
bazyar_hn@yahoo.com
لطفا ليست منابع كارشناسي ارشددر رشته علوم اجتماعي وشاخه هاي ان را در مجله وارد كنيد. با تشكر



ساغر
saghareshgh1@yahoo.com
من ليسانس كارشناسي علوم اجتماعي با گرايش پژوهشگري هستم و امسال مي خواهم در كنكور كارشناسي ارشد ثبت نام كنم لطف كنيد و مرا در انتخاب بهترين رشته كمك كنيد مي خواهم بدانم بازار كار براي كدام رشته بهتر استو در كدام زمينه امتخاان بدم بهتر است جامعه شناسي . انسان شناسي و..................... ممنون نوشته شده توسط ساغر 5/7/85