سوابق تحصيلي و اجرايي:
دارای تحصیلات در حوزه و استاد دانشگاه های تهران
مدیر گروه معارف در سازمان صدا و سیما در سال های 79 الی 81
مبلغ فرهنگی ایران در کشور های آمریکایی و اروپایی
در حال حاضر مسئول مجتمع فرهنگي مسجد فرشته .
در طول تاریخ یکی از مهمترین نهاد های اجتما عی که به علت مسائل مربوط به خود همیشه کانون توجه بوده است ، نهاد دین می باشد. مسلما بسیاری از ادیان و فرقه ها در طول حیات بشری به وجود آمده و از بین رفته اند و لی مذهب شیعه و فرامین آن سالهای متمادی است که در بین پیروان اهل بیت گسترش داشته است و شاید یکی از مهمترین مناسک و نماده های آن مراسم عاشوراست . امروزه صاحب نظران حوزه اجتماعی در کیفیت و کمیت برگزاری مراسم عاشورا و کارکرد آن در جامعه امروز بحث ها ی متفاوتی ارائه می نمایند . حضرت عالی به عنوان یکی از مسئولان فرهنگی لطفا در این باب توضیحاتی ارائه نمایید
بسم الله الرحمن الرحيم
بنده من باب تيمن و تبرك بحثم را با روايتي از پيامبر اكرم آغاز مي كنم ،كه آن حضرت فرمودند كه“ ان للحسين حرارة في قلوب المومنين و لا تبرد ابدا ” براي امام حسين (ع) حراراتي را خدا در دل مومنان و انسانهاي با ايمان قرار داده است كه هرگز رو به سردي و نقصان نمي گرايد. آن چيزي را كه ذر رابطه با نهضت عاشورا و قيام امام حسين مي توان بيان نمود، آن است كه اين نهضت از آنجاييكه دارای يك مبدا الهي بوده و يك انسان الهي پايه گذار و معمار اصلي ان قرار گرفته است ، هيچگاه پويا يي خود را از دست نمي دهد،اگرچه ممكن است كه در طول زمان و به فراخور حال ادوار مختلف تغييرات ظاهري پيدا نموده باشد ، ولي با اين وجود در قوام و دوام آن هرگز خللي وارد نيامده است .
همانطور كه قران داراي بطون مختلفي است ،اين بزرگواران نيز داراي ابعاد مختلف شخصيتي هستند كه از زواياي مختلف مي تواند مورد بحث و بررسي قرار گيرد ،لذا اين دريا گوهر هاي مختلفي دارد كه هر چقدر انسان بتواند در آن تعمق نمايد، تعداد بيشتري از اين گوهر ها صيد خواهد نمود .
به نظر من جهت رسيدن و درك واقعي هدف و نيت امام حسين (ع) مي توان از لابلاي فرمايشات و بيانات ايشان نكات ارزنده اي را دريابيم ،كه در جاي جاي سخنان ايشان به صراحت مي بينيم كه حضرت هدفي جز اصلاح امور امت اسلام و مبارزه با جهل و ناداني مردم نداشتند و قيام امام حسين يك قيام اصلاحي بود .
امام حسین، اولين رگه هاي انحراف ،كه همان جهل و ناداني است را در ميان مردم مشاهده نمود و تلاش كرد تا به نحوي در مقابل اين انحرافات بايستد، چراكه اگر چنين نمي شد مي رفت تا دين اسلام تحريف گردد و اسلام اصيل مخدوش شود.
بنابر اين به اعتقاد من يكي از مهمترين ثمرات حركت و قيام امام حسين ،مشخص نمودن رگه هاي انحرافي و تبيين اسلام ناب محمدي بود .
فلذا علما تعبيري دارند كه معتقدند ،حدوث اسلام بوسيله پيغمبر انجام گرفت ولي بقاي آن بواسطه قيام عاشورا و حركت انقلابي و حماسي امام حسين (ع) بود. حضرت خود و یارانشان را نثار اسلام نمودند و آنچه در توان داشتند در راه هدف مقدس خود در طبق اخلاص گذاشتند ،تا بشريت را از جهالت و ناداني نجات دهند و يك خط راستين نه تنها براي مسلمانان ،بلكه براي همه انسانهاي آزاده جهان مشخص سازند.
در خصوص اين جهل ستيزي كه بيان داشتيد ،متاسفانه بعضاَ شاهد هستيم كه برخي اعمال صورت گرفته در اين آيين ها گاهاَ مصداق كامل جهل است ، و يا در نگاه بعضی از افراد، صرفاَ با انجام نذورات و شركت در اين قبيل مراسم مي توانند اعمال نامشروع و نامطلوب گذشته خود را تطهير و تشريع نمايند ، در وهله نخست سوال اينجاست كه اين خرافات چگونه وارد ابن آيين مذهبی گرديده و چطور مي توان به اهداف واقعي نهضتي كه براي جهل ستيزي شكل گرفته بود برگردیم ؟
مسلماً اصل زنده نگاه داشتن ياد و سيره ائمه معصومين و پيشوايان ديني ما امر بسيار مهم و حياتي است ،و اين اصل براي همه مسلمانان و خصوصاَ شيعيان پذيرفته شده است .
اما به موازات اين اعمال و تهييج احساسات افراد فلسفه نهفته ديگري وجود دارد كه ما بايد تعمق و تدبر بيشتري در اين خصوص نماييم .و اگر ما تنها بخواهيم بر روي جنبه هاي ظاهري مراسم و آيين هاي محرم تكيه نماييم از ساير ابعاد باطني اين حركت غافل مانده ايم .
بله ما در روايات و احاديث ديني به كرات به اين نكته بر مي خوريم كه كسي كه در مصائب ائمه معصومين بگريد و با آنها همدردي نمايد مورد مغفرت و بخشش خداوند قرار مي گيرد ،ولي از آن طرف هم موكداَ توصيه شده است كه محب ائمه بايد چه ويژگي ها و صفاتي داشته باشد . امام حسين در مقابل تفكر يزيدي ايستاد واگر كمي دقيق تر به اعمال و رفتار خود نگاهي بياندازيم براحتي خواهيم دريافت كه متاسفانه برخي اعمال و رفتارهاي ما در تفكر ات يزيدي مي گنجد تا در سيره علوي ،چون منشاءجاهلانه دارد تا اساس عقلاني ،فلذا در قاموس امام حسين و يارانش چنين چيزي را نخواهيم يافت .
از امام حسين روايت داريم كه بايد فاتحه جامعه اسلامي را كه كسي بخواهد با تفكر يزيدي بر آن حكومت كند خواند .بدين لحاظ وقتي خواسته باشيم به باطن و ظاهر واقعه عاشورا بصورت توامان نگاهي داشته باشيم به فراصت به عمق معنا و بطن موضوع پي خواهيم برد. متاسفانه اين گونه حوادثي كه باعث وهن موضوع و مخدوش شدن متعالي ترين تفكرات انساني و اخلاقي مي گردد ،دست آويز دشمنان فرصت طلب و سودجويي مي گردد كه مي خواهند اساس دين و شريعت مقدس را كه با قدرت طلبي و تماميت خواهي آنها منافات دارد را زير سوال ببرند.
به نظرم مشكل از اينجا ناشي مي شود كه ما نسبت به فلسفه وجود ي عزاداري و ضرورت برپايي مراسم ايام محرم چندان توجه نكرده ايم و تنها به ظاهر امور پرداخته ايم
حركت سرخ امام حسين و يارنش مبين و مميز جبهه حق و باطل بود ،ايشان با آگاهي و بصيرت الهي خود رگه هاي انحرافي در رفتار متدینین آن زمان را يافته و به دنبال بيان حقايق ناب محمدي بودند و اين كار را جز در سايه رسوايي دستگاه جبار و عوامفريب يزيد امكانپذير نمي ديدند .امام حسين به دنبال نابود كردن تفكرات افراطي جاهلانه برخي افرادي بودند كه حتي ظاهري موجه و دين دار بخود گرفته بودند و بسياري از آنها به قصد قربت شمشير بدست گرفته و به ميدان نبرد با فرزند رسول خدا آمده بودند .
در اينجا به عنوان يك فرد مسلمان ،شيعي ، وظيفه ما در گام نخست مبارزه كردن با همين تفكرات جاهلانه و ناپخته برخي افرادي است كه در مجالس عزاداري حضرت صورت مي دهند ،كه مصداق بارز آن همين مسئله قمه زني است كه باعث وهن شديد مذهب مي گردد. كه شخصاَ درطی تجارب سفرهاي تبليغي كه به خارج از كشور داشته ام كاملا اين امر را احساس نمودم ، فلذا دشمن با حيله و ترفندهاي خاص خود از همين اعمال خرافي و جاهلي برخي افرادسو ء استفاده نموده ام و آن را دستاويز تبليغاتي عليه مسلمانان خصوصا شيعيان قرار مي دهند .
با وجود آنكه انديشمندان و و متفكرين غربي خود متوجه اسلام ناب محمدي هستند ولي به خاطر عدم روحيه ي حق پذيري و عدالت خواهي به دنبال معكوس جلوه دادن موضوع مي باشند.
همانگونه كه حضرتعالي فرموديد ارتكاب افراد به اينگونه اعمال سبب ايجاد خوراك تبليغاتي مسموم عليه حركات آزاديخواهانه و حق طلبانه مسلمانان خواهد گرديد .و حال سوال اينجاست كه چگونه مي توان این جریانات انحرافی را خنثی نمود ؟
به نظر من بهترين راه برخورد عالمانه و انديشمندانه با اين واقعه آن است كه ما بياييم و آن جنبه هاي معرفتي و انساني اين واقعه را نشر و گسترش دهيم ، اصل ماجرا آن است كه ما مي بايست به سيره و شيوه زندگي آن بزرگوار و مكتبي كه اين ياران رشيد و آزاده را تربيت مي كند شناخت پيدا نماييم .
بدين لحاظ تصور من آن است كه بزرگترين درسي كه از رسول خدا و ائمه معصومين عليهم السلام مي گيريم همين شناخت خصوصيات و ابعاد شخصيتي و منش و روش زندگي آنان است . چنانچه قرآن كريم مي فرمايد لقد كان لكم في رسول الله اسوة حسنة ، بهترين الگوي زندگي براي شما رسول الله است .
متاسفانه يكي از آسيب هايي كه بعضا در مجالس عزاداري امام حسين با آن مواجه مي شويم تقديس گرايي افراطي برخي از وعاظ و مداحاني است كه به سبب ارادت قلبي و عشق وافر خود نسبت به ائمه معصومين روا مي دارند كه اين عمل افراطي آنها سبب مي گردد كه مردم عادي بين خود و اين الگوهاي عيني و نمونه هاي اخلاقي فاصله ي بسيار بسيار زيادي احساس نمايند و بدين جهت نمي توانند با اين شخصيت هاي معنوي ارتباط معنايي برقرار نمايند . به عبارت دیگر تبدیل ناخاسته حماسه حسنی به افسانه حسینی است. درست است كه امام حسين در عرش الهي سير مي نمايد وليكن بر همين فرش مادي زندگي نموده اند و با مردم زمانه خود حشر و نشر داشته است. و بزرگنمایی های کاذب و دروغ به جز ضربه زدن به اصل فلسفه عاشورا سود دگری ندارد.
اگر مهاتما گاندي هندو مي تواند از واقعه عاشورا درس آزاديخواهي و مبارزه با ظلم و ستم را فرا بگيرد ، يقينا من مسلمان هم مي توانم به مفاهيم عرفاني و معارف ارزشي اين نهضت دست يابم . يقيناَ آنان اين امر را در يافته اند و بزرگترين درس انسان دوستي ، آزاديخواهي و توجه به روابط بین حاكم و محكوم را در كلام ائمه معصومين و سيره پيامبر اكرم فراگرفته اند .
در حال حاضر برخي از صاحب نظران حوزه های اجتماعی بيان مي دارند كه عزاداريهاي هيئات و دسته جات سينه زني و زنجير زني به نحوي همان كارناوالها و كاروانهاي نمادين ساير مناطق جهان هستند كه آنها نيز به نحوي متاثر از اساطير و يا فرامين ديني و مذهبي شكل گرفته اند ، نظر حضرتعالي در اين خصوص چيست و آيا تصور نمي كنيد كه اگر تنها صرفا به جنبه هاي نمادي توجه كنيم از ابعاد باطني و معنايي عاشورا غافل خواهيم ماند ؟
بنده فكر مي كنم كه در جريان اجراي اين گونه مراسم مي بايست همواره تلاش نماييم تا اين شور با شعور همراه گردد چراكه برآيند اين دو علت، تداوم بخش نهضت عاشورا و فرهنگ علوي بوده است . به اعتقاد بنده قالب ظاهري، چندان اهميتي ندارد و تا زمانيكه در چارچوب نصوص ديني و حدود شرعي ما قرار گيرد محدوديتي نخواهد داشت ما با احياي اين آيين به دنبال بيان آنيم كه ارائه دهنده ي راه آزادي خواهي و حق طلبي امام حسين و ياران با وفايش هستيم .
در همين زمينه دو سال قبل ضمن سفري كه به كانادا داشتم در ايام محرم عده اي از مسلمانان مقيم اين كشور ،طي اعلاميه اي بيان داشتند كه تمايل دارند در روز عاشورا به سبب داشتن چنين امام آزاده اي جشن بزرگي بر پا سازند. بنده تصور مي كنم كه اين افراط و تفريط هاست كه به محتواي اصلي ضربه مي زند وبدين سبب بايد تلاش گرد، كه حريم مقدس اين بزرگواران از آلوده شدن به اين عقايد انحرافي مصون ماند. و مداحان عزيز نيز توجه نمايند كه از غلو كردن و مبالغه ي بعضاَ كفر آميز بپرهيزند .
همينطور مقوله دروغ بافي كه متاسفانه امروز در برخي مجالس عزاداري ديده مي شود و عموماَ از روي ساده دلي و برای ايجاد شور در ميان عزاداران صورت مي گيرد معزلي است كه گريبانگير اينگونه مجالس مقدس و با صفا مي گردد . اما آيا واقعا هدف وسيله را توجيه مي كند ، خداوند دروغگو را دشمن خود مي داند پس ما هرگز نبايد دروغ را با هر نيتي به ساحت مقدس ائمه منتسب بدانيم و آن را وسيله ايجاد شور حسيني در ميان محبان و عزاداران آن حضرت قرار دهيم .
در عين حال ،يكي ديگر از نكاتي كه به اصل موضوع و اساس مفاهيم و معارف نهضت، خدشه وارد مي كند وارد شدن موضوعاتي مثل خواب و رويا توسط وعاظ و سخنران در مجالس عزاداري امام حسين (ع) است كه گاهي چنان به اين مقوله پرداخته مي شود كه اصل ماجرا از ياد مي رود. بسياري از افراد با هدف اوليه ي قيام آن حضرت نا آشنا هستند و اگر ما مدعي محب اهل بيت بودن هستيم بايد به دنبال پاسخ گويي به اين سوالات باشيم . يكي ديگر از آفات و آسيبهاي وارده به اين مجالس به درازا كشيدن اين مجالس است چرا كه گاهی در برخي از اين مجالس به اندازه اي مجلس به طول مي انجامد كه نماز صبح خيلي از افراد قضا مي شودو يا به خاطر طولاني شدن آن بسياري از حظار را خسته مي نمايد .
در نهايت اگر بخواهيم يك جمعبندي كلي از آسيب شناسي برخي مراسم عاشورا كه ذكر آنها رفت داشته باشيم مطالبي را مختصرا بيان نماييد ؟
من اينگونه تصور ميكنم كه بايددر دنياي امروز با استفاده از رسانه هاي جمعي و با ابزار مدرن به اطلاع رساني و آگاهي بخشي در اين خصوص پرداخته شود و اين امر نه فقط وظيفه سازماهاي اجرايي و دولتي و بلكه وظيفه تك تك ما مسلمانان است كه در اين آگاه سازي نقشي فعال داشته باشيم .
همينطور انديشمندان حوزه هاي مختلف ديني،جامعه شناسي و هنري با اشراف به بخش هاي مربوطه الگوهاي مناسبي را جهت اجراي مناسب و مطلوب اين قبيل مراسم فراهم سازند تا هم به لحاظ محتوايي و مفهومي غناي خاص به مجالس اهل بيت بخشيده شود و هم به جهت تنوع و جذابيت شكلي و ساختاري به آن توجه گردد .
در گذشته محوريت مجالس ، با واعظ و خطيب بود ولي امروزه تاكيد اصلي بر روي مداحان صورت مي گيرد كه خود جاي تامل دارد .همينطور ما روحانيون نيز مي بايست تعمق و تدبر بيشتري در خصوص سيره اهل بيت و معارف قرآني صورت دهيم تا بتوانيم مردم را در ايجاد پيوند ناگسستني ميان شور و شعور حسيني بهتر ياري نماييم .
