تاریخ سياسي ايران هواره آبستن تغييرات و تحولات بسيار زيادي است .كه از دوران مشروطه شروع شده و در انقلاب اسلامي ايران به اوج خود رسيده است و اين سير تحول همچنان بطور شتابان ادامه دارد.البته گاهي سرعت آن افزايش و گاهي هم كاهش مي يابد .

شروع ايجاد احزاب و گروه هاي سياسي به بعد از دوران مشروطه باز مي گردد و ميزان آنها رفته رفته افزايش يافت تا اينكه تا اينكه بر اثر فشارهاي واردة رضا خان فعاليتهاي اكثر مطبوعات و احزاب تعطيل و يا به شدت محدود شد و اين روال تا پس از شهريئر 20 و ورود متفقين به ايران و تبعيد رضا شاه فعاليتهاي احزاب گسترش يافت . در اين بين نيز احزاب و نهضتهاي گوناگوني ايجاد و تاسيس يافت يكي از اين حركتها ،نهضت مقاومت ملي بود كه با تكيه بر اعتقادات مذهبي رويكردي ملي گرايانه و ناسيو ناليستي داشت .

بطور كلي سه گرايش عمده در آن دوران وجود داشت :

1-حركت ماركسيتي 2 -حركت ملي 3-حركت اسلامي كه ابتدا حركت ماركسيستي و بعد حركت ملي گرايانه و در نهايت حركت هاي اسلامي بوجود آمدند .

نهضت آزادي يك جريان سياسي اسلامي اصيل است كه از شهريور 20 به بعد در ايران بوجود آمد .در فاصلةسالهاي 20تا32 قسمت اعظم كوشش ها و تلاشها در زمينة تبيين مسائل ايدئو لوژيك و روشن كردن خط اصيل اسلامي از گرايشات انحرافي و خرافي و ضمنا تربيت نيروهاي متخصص انقلابي سر لوحه ي كارهاي اين نهضت مردمي قرار گرفت . و تمامي اين فعاليت ها و مجاهدات تا پيروزي انقلاب اسلامي ادامه داشت . بعد از پيروزي انقلاب هم نخست وزير وقت و اعضاي كابين به دستور امام از ميان اعضاي همين نهضت انتخاب گرديدند . اما در طول سالهاي بعد از انقلاب به سبب اقدامات و اتفاقاتي كه ايجاد شد زمينه هاي بروز اختلاف ميان نيروهاي انقلابي و اعضاي شاخص نهضت آزادي فراهم آمد كه دخالت عوامل بيگانه و كم خردي بعضي افراد تند رو در تعميق اين امر بي تاثير نبوده و در نهايت توسط راي دادگاه انقلاب اين نهضت منحل و فعاليتهاي آن غير قانوني اعلام شد . هدف ما در ارائه ي اين گزارش تنها به عنوان ايجاد موقعيتي براي يادآوري اين خاطرات و تلاشهاي گذشته ي مجاهدان نستوهي چون دكتر محمد مصدق پدر نهضت ملي شدن صنعت نفت ، مهندس بازرگان يار صديق و با وفاي امام و اولين نخست وزير دولت انقلابي و   عالم روشنفكر پدر طالقاني و همةياران و عزيزاني كه با نثار جان خويش در راه آرمانهاي انقلاب و به ثمر رسيدن آن كمك شاياني نمودند باشيم .

در اينجا هدف پيدا كردن مقصر قضايا نبوده است بلكه تنها مطلعي است براي ارجاع اذهان به گذشته اي نه چندان دور كه غبار زمان بر روي ايينة خاطرات نشسته است و طوري آن را تيره و تار نموده است كه برادران با وفاي ديروز را دشمنان امروز نشان مي دهد .

ياران انقلاب؛ چشم ما نسل سومي ها به آيينة شما دوخته شده است پس به سان ذات آينه شفاف باشيد و بي ريا ،صاف باشيد و بي پيرايه ،مرد شعار نباشيد كه خلق از سخنراني هاي زيبا ولي بي عمل خسته و متاثر است و فرزند شعور باشيد و عمل .

ما آمده ايم تا درس وآيين وفاداري را از ياران انقلاب فرا بگيريم پس با اتحاد دوبارةخود مودت و حكومتي محكم بسازيد .تا از گزند حوادث و دهر مصون باشد.

دست كم به ارزشهايي كه براي آنها به پا  خواسته ايدوفادار بمانيد. استقلال ،آزادي ،جمهوري اسلامي…,….

بياييد به خود بر گرديم .

    نهضت آزادي ايران چه گفت و چه كرد ؟

تاسيس نهضت آزادي ايران به عنوان يك تشكل سياسي اسلامي در 25 ارديبهشت ماه 1340 رسما اعلام گرديد .از جمله موسسين آن مرحوم طالقاني و رحيم عطايي و آقايان مهندس بازرگان و دكتر سحابي هستند اما نهضت آزادي تنها يك تشكل سياسي -اسلامي نيست بلكه نهضت آزادي يك جريان سياسي -اسلامي اصيل است كه از شهريور 1320 به بعد در ايران بوجود آمد در فاصلة سالهاي 1320تا 1332 قسمت اعظم كوشش ها و تلاشها در زمينة تبيين مسائل ايدئو لوژيك و روشن كردن خط اصيل اسلامي  از گرايشهاي انحرافي و خرافات و ضمنا تربيت عناصر مسلمان و متعهد وبا ايمان متمركز بوده است . بايد توجه داشت كه جنگ جهاني دوم تغييرات زيادي در جغرافياي سياسي جهان از  جمله در ايران بوجود آورده است .با حملة نيروهاي متفقين به ايران و اشغال نظامي ايران و فرار رضا خان پالاني از ايران آزادي هاي نسبي نصيب ملت ايران گرديد .حركتهاي سياسي و اجتماعي پديدار شدند ،اقشار مختلف ملت به حركت در آمدند در اوايل برخي از اين حركتها فاقد جهت گيريهاي مشخص بودند و تكيه گاههاي ايدئو لوژيك نداشتند و بيشتر احساسي و سطحي بودند .لذا ريشه و پايه اي پيدا نكردند .اما مجموعه حركتهاي سياسي در اين دوره كه به تدريج رشد كردند و ريشه دوانيدند در سرنوشت ميهن ما اثراتي بار گذاشتند و داراي جهت گيريهاي سياسي مشخص و يا هويت ايدئو لوژيك متمايز از همديگر مي باشند سه ح